Wat de roos van De Kleine Prins ons leert over waarde, onzichtbaarheid en langdurige afwezigheid
Herken je dit?
- Je voelt je onzichtbaar geworden sinds je (langdurig) afwezig bent van je werk.
- Een groot deel van je gevoel van eigenwaarde hing vast aan je functie, je prestaties, je nut voor anderen.
- Sinds dat wegviel, voelt het alsof jij ook een stuk verdwenen bent.
- Herstel medisch gezien op koers, maar psychologisch loop je vast.
Herken je jezelf hierin? Lees verder, of ga meteen naar het gesprek onderaan.
In De Kleine Prins zit een piloot vast in de Sahara, zijn vliegtuig kapot, alleen. Daar verschijnt een jongetje dat vertelt over zijn roos: alleen achtergebleven op zijn planeet, kwetsbaar, ongezien.
De vraag die daaronder ligt: als de liefde van de prins voor zijn roos geen getuige nodig heeft om echt te zijn, geldt dat dan ook voor onze waarde als mens?
Twee soorten eigenwaarde
Er zijn twee manieren om aan een gevoel van eigenwaarde te komen. De eerste hangt af van iets buiten jezelf: prestaties, complimenten, het gevoel nodig te zijn. In de psychologie heet dit contingente eigenwaarde — waarde op voorwaarde. Ze is fragiel: valt de bevestiging weg, dan valt het gevoel van waarde mee weg, ook al is er aan jou zelf niets veranderd.
De tweede vorm hangt niet af van die voorwaarde. Ze blijft overeind, ook zonder applaus, zonder functioneringsgesprek, zonder iemand die het opmerkt.
Waarom werkverlies je echt ziek kan maken
De meeste mensen leunen, zonder het te beseffen, sterk op de eerste vorm — en laten hun werk uitgroeien tot een deel van wie ze zijn, niet enkel een rol. Val je dan uit door ziekte of burn-out, dan verlies je niet enkel je job. Je verliest een stuk van jezelf.
Onderzoek van Christina Maslach naar burn-out beschrijft dit als vervreemding (depersonalisatie): iemand snijdt zich steeds verder af van de betekenis die werk ooit had. Hoe langer de afwezigheid duurt, hoe groter het risico dat je jezelf ook gaat zien zoals je denkt dat anderen je zien: als iemand die “uitvalt,” “niet meer meekan.” Dat beeld is zelden accuraat — maar het is hardnekkig, precies omdat er niemand is om het tegen te spreken.
Terug naar de roos
De roos was nooit een deel van de prins. Ze was een apart wezen, met een eigen bestaan. Precies daarom was haar waarde nooit van hem afhankelijk. Dat is het model: waarde die op zichzelf staat, los van je rol, los van wie ernaar kijkt.
Wat ik hiervan zie in mijn praktijk
Mensen die voor hun uitval nooit stilstonden bij “wie ben ik, los van mijn functie,” komen die vraag vaak voor het eerst tegen wanneer het werk wegvalt. Geen zwakte — een menselijke reactie op het verlies van iets dat, vaak onbewust, een groot deel van je structuur en betekenis droeg. Wat helpt, is niet die leegte snel oplossen, maar de eigen waarde opnieuw leren herkennen los van externe bevestiging, en tegelijk verbondenheid herstellen waar dat kan.
Herken je jezelf hierin?
Voel je je onzichtbaar geworden door langdurige ziekte, burn-out of een moeilijke periode? Je hoeft je waarde niet eerst terug te bewijzen om opnieuw vooruit te kunnen
Bent u arts?
Patiënten die medisch stabiliseren maar psychologisch blijven vastlopen — in identiteit, verbondenheid, eigenwaarde — hebben vaak baat bij aanvullende begeleiding gericht op een duurzame terugkeer naar werk, in afstemming met u als behandelend arts.
Ik werk in het Nederlands, Frans en Engels, en kan meestal snel een eerste gesprek inplannen.
Astrid Van Tornout is arbeids- en organisatiepsycholoog, actief zowel in individuele begeleiding als in organisatieadvies.
Bron: Antoine de Saint-Exupéry, “De Kleine Prins” (1943);